Zodra ‘B’ zich begint af te tekenen, gaat de organisatie een nieuwe fase in: de integratie van nieuwe manieren van denken en gedragen, oftewel het creëren van gewoontes en routines. En daar wringt het vaak. Het harde werk in deze fase wordt structureel onderschat. Waarom? Omdat we nog te vaak mechanistisch denken – alsof je verandering kunt vast-zetten met een paar bouten en moeren – én omdat deze fase een ander type leiderschap vergt dan de pioniersfase. Niet zozeer visionairs of creatieve baanbrekers, maar mensen die gestructureerd, planmatig en harmoniegericht te werk gaan. Dankzij hen nestelt verandering zich – net zoals een spier sterker wordt door herhaling. Wij spreken daarom liever van spiergeheugen trainen: manieren waardoor nieuwe werk-wijzen en gedrag automatismen en onderdelen worden van het systeem. Zoals een sporter of musicus eindeloos oefent tot een beweging vanzelf gaat, zo moet een organisatie nieuw gedrag herhalen tot het de natuurlijke manier van werken wordt. Dat begint bovendien al op dag 1. Hoe eerder nieuwe werkwijzen worden vertaald naar gedrag, hoe sneller ze inslijten. Enkele voorbeelden om spiergeheugen te trainen:

• Onboarding: dompel nieuwe collega’s meteen onder in de nieuwe spelregels.

• Structuren, systemen en processen: laat nieuwe paden ontstaan en verstevig ze vervolgens.

• Training en opleiding: blijf oefenen om gewoonten te verankeren.

• Prestatiemanagement: KPI’s en beloningen in lijn met het nieuwe gedrag.

• Voorbeeldgedrag: leiders worden nauwlettend gevolgd; hun gedrag is de norm.

• Taal, beelden en omgeving: nieuwe woorden en metaforen maken routines tastbaar.